Phật Giáo Tại Sri Lanka - Lược Sử

Phật giáo tại Sri Lanka – Lược sử của H. R. Perera trình bày tiến trình hình thành, phát triển, suy thoái và phục hưng của Phật giáo trên đảo quốc Sri Lanka, từ khi Phật giáo được truyền vào khoảng thế kỷ III trước Tây lịch đến nửa sau thế kỷ XX. Mở đầu, tác giả khảo sát tình hình chính trị, xã hội và tín ngưỡng bản địa trước khi Phật giáo du nhập; đồng thời giới thiệu sự nghiệp của vua A Dục và sứ đoàn truyền giáo do Trưởng lão Mahinda dẫn đầu.

Tác phẩm dành nhiều nội dung phân tích vai trò của Mahinda, Sanghamittā, vua Devānampiya Tissa và việc cung nghinh nhánh cây Bồ-đề thiêng từ Ấn Độ sang Sri Lanka. Những sự kiện này đặt nền móng cho sự hình thành Tăng đoàn, Ni đoàn, hệ thống tự viện và truyền thống học thuật Phật giáo tại quốc đảo. Sách cũng trình bày việc ghi chép Tam tạng Pāli thành văn bản, hoạt động của ngài Buddhaghosa, sự ra đời của các bộ sử Pāli và những biến động giữa các truyền thống tu viện.

Ở các giai đoạn tiếp theo, tác giả khảo cứu ảnh hưởng của chiến tranh, ngoại xâm và sự thống trị của Bồ Đào Nha, Hà Lan, Anh đối với đời sống Phật giáo. Những nỗ lực phục hưng giới luật, giáo dục và văn hóa Phật giáo dưới sự bảo trợ của các vị vua được trình bày trong mối quan hệ chặt chẽ với vận mệnh dân tộc Sri Lanka. Phần cuối ghi nhận phong trào chấn hưng Phật giáo cận đại, nổi bật với Mohottiwatte Guṇānanda, Đại tá Henry Steel Olcott và Anagārika Dharmapāla. Qua đó, tác phẩm cho thấy Phật giáo không chỉ là một tôn giáo mà còn là nền tảng kiến tạo văn hóa, học thuật và căn tính lịch sử của Sri Lanka.

Mục lục

1. Tình trạng Sri Lanka trước khi Phật giáo du nhập

2. Những truyền thống sơ kỳ

3. Công cuộc khai phá của Hoàng tử Vijaya và những người tùy tùng

4. Sự phát triển chính trị và tổ chức xã hội sau thời Vijaya

5. Tôn giáo tại Sri Lanka trước khi Phật giáo du nhập

6. Hoàng đế A Dục và Phật giáo tại Ấn Độ

7. Sứ đoàn truyền giáo đến Sri Lanka

8. Sự xuất hiện của Mahinda

9. Tiến vào kinh đô

10. Sanghamittā và các nữ đệ tử

11. Sự cung nghinh cây Bồ-đề thiêng

12. Sự xác lập vững chắc của Phật pháp

13. Sự phát triển của Phật giáo tại Lanka

14. Sự viên tịch của Mahinda và Sanghamittā

15. Cuộc xâm lược của người Tamil và sự phục hưng Phật pháp dưới triều vua Duṭṭhagāmaṇi

16. Sự phát triển xã hội và văn hóa dưới ảnh hưởng của Phật giáo

17. Vua Vaṭṭagāmaṇi Abhaya

18. Cuộc phân phái đầu tiên

19. Việc ghi chép kinh điển thành văn bản

20. Sự phát triển của các học phái dị biệt

21. Bản chất của các học thuyết mới

22. Xá-lợi Răng Phật

23. Trưởng lão Buddhaghosa và công cuộc biên soạn các bộ Chú giải Pāli

24. Các bộ sử biên niên Pāli

25. Bất ổn chính trị và sự suy thoái của Phật giáo

26. Vijayabāhu I và công cuộc phục hưng Phật giáo

27. Sự phục hưng Phật giáo dưới triều Parākramabāhu Đại đế

28. Việc biên soạn các luận thư Phật giáo

29. Sự suy thoái của Phật giáo sau thời Parākramabāhu I và công cuộc phục hưng dưới triều Parākramabāhu II

30. Sự phục hưng văn học

31. Sứ đoàn sang Miến Điện thỉnh cầu truyền giới

32. Sự thiết lập truyền thống Mahāvihāravaṃsa tại Miến Điện

33. Người Bồ Đào Nha đến Sri Lanka và cuộc đàn áp Phật giáo

34. Cuộc đàn áp Phật giáo dưới triều Rājasinha I

35. Nỗ lực phục hưng Phật giáo của Vimala Dharmasūriya I

36. Những người kế vị Vimala Dharmasūriya I và sự xuất hiện của người Hà Lan tại Sri Lanka

37. Vimala Dharmasūriya II và những người kế vị

38. Triều đại Kīrti Śrī Rājasinha

39. Trưởng lão Velivita Śrī Saraṇaṅkara

40. Người Anh đến Sri Lanka và sự chấm dứt nền cai trị của người Sinhala

41. Thái độ của người Anh đối với Phật giáo

42. Hoạt động của các giáo sĩ Kitô giáo

43. Trưởng lão Mohottiwatte Guṇānanda và sự thức tỉnh của Phật giáo

44. Đại tá Olcott và các hoạt động Phật giáo

45. Những hoạt động khác của phong trào phục hưng Phật giáo

46. Anagārika Dharmapāla và công cuộc phục hưng văn hóa Phật giáo

47. Phật giáo tại Sri Lanka trong nửa đầu thế kỷ XX

48. Đại lễ Buddha Jayanti và giai đoạn tiếp theo